"Latarnik" Henryka Sienkiewicza. Jak dobrze znasz lekturę?

Czasami trzeba zrobić krok wstecz, żeby ponownie odnaleźć swoje właściwe miejsce. Bohater noweli Henryka Sienkiewicza Latarnik przekonał się o tym w pełni.

Skawiński, tytułowy latarnik, test życiowej determinacji zdał już dawno. Doświadczył bardzo wiele. Jako uczestnik powstania listopadowego i polityczny emigrant został praktycznie wyrwany z korzeniami i rzucony na niespokojne wody. Od tego czasu wciąż szukał swojej tożsamości i swojego miejsca, niespokojny, dręczony przez nieokreślone demony. 

Nie potrafił sobie odpowiedzieć na pytanie, gdzie powinien się kierować, by znaleźć bezpieczną przystań, głównie przez to, że szukał jej w formie kraju, aktywności, kolejnych zajęć, innych ludzi… zawsze dopełniał swoich zobowiązań i zrywał kolejne więzy, by iść dalej. Paradoksalnie to właśnie chwila, gdy niedopełnienie zadania przyniosło mu utratę pracę, okazała się dla niego przełomem. Czytając Pana Tadeusza odbył inspirującą podróż w głąb samego siebie – i odkrył, kim w istocie jest i czego od tak dawna szukał. Jak się okazało, odpowiedź zawsze nosił w sobie. Musiał tylko do niej dotrzeć, odrzucając kolejne warstwy, by odnaleźć upragniony spokój.

Janko Muzykant. Spotkanie z ludzkim okrucieństwem

Z dzisiejszej perspektywy patrzy się na kwestię wychowywania dzieci zupełnie inaczej, niż na dawnej, głębokiej wsi, gdzie przyszło się urodzić Jankowi, bohaterowi noweli Henryka Sienkiewicza. Ale oschłość czy obojętna krótkowzroczność to jedno, a celowe, pełne brutalności okrucieństwo to drugie.

Janek miał nieszczęście trafić w swoim króciutkim życiu na jednostki nie zasługujące na miano człowieka. Takich, którzy praktycznie za drobiazg skazali malca na okrutną karę chłosty. I oprawcę, który tę karę wykonał tak, że chłopiec nie zdołał przeżyć. Ludzie, których spotkał na swojej drodze Janko Muzykant test człowieczeństwa zwyczajnie oblali na wszystkich frontach. 

O ile można zrozumieć, że uboga matka, której główną troską było utrzymanie chudoby i wykarmienie przychówku, nie miała głowy, by zastanawiać się nad dziwnymi uzdolnieniami syna czy wręcz uważać je za coś innego niż dopust Boży i kłopot, o tyle niczym nie da się usprawiedliwić bezmyślnej przemocy, której ofiarą padł chłopiec. Pozostaje mieć nadzieję, że w jakimś innym życiu – tak, jak sobie tego ostatnim tchem życzył – faktycznie otrzyma prawdziwe skrzypki!

Test z lektury W pustyni i w puszczy. Jak wiele pamiętasz?

Ah, ten zew przygody! Te marzenia o wielkich czynach! Przekonanie, że dokonamy w życiu czegoś wielkiego, że nie ma dla nas rzeczy niemożliwych! To postawa, którą często pielęgnują w nas bohaterowie naszego dzieciństwa, tacy jak Staś Tarkowski.

W przypadku różnych lektur, nie tylko W pustyni i w puszczy – test sprawdzający znajomość szczegółów fabularnych brzmi jak coś trudnego, niezbyt rozrywkowego. Wcale jednak nie musi tak być. Test z lektury W pustyni i w puszczy można przecież równie dobrze potraktować jak sentymentalną podróż do krainy wspomnień i odświeżyć w sobie intensywne emocje, które nam towarzyszyły, gdy byliśmy dziećmi. 

 Z zapartym tchem śledziliśmy wtedy odważne poczynania Stasia, podziwiając jego siłę, zdecydowanie, dojrzałość i instynkt opiekuńczy, obdarzaliśmy sympatią słodką, pełną dobroci i serdeczności Nel. Trzymaliśmy kciuki za ich perypetie na bezkresach pustyni. Ponieważ w gronie szkolnych lektur wciąż można znaleźć W pustyni i w puszczy – test znajomości lektury zapewne pojawi się w niejednej szkole. Przezorny zawsze ubezpieczony, przyda się zatem zarówno dorosłym wspominającym dawne czasy, jak i sumiennym uczniom. Ta sumienność może się zresztą posunąć dalej, jeśli podejmie się próbę, by przejść test z lektury W pustyni i wpuszczy zawierający pytania trudne i szczegółowe.

Nie wszystkie książki naszego dzieciństwa, powiedzmy sobie szczerze, są warte tego, by do nich wracać. Jednak przygoda, którą opisał nam Henryk Sienkiewicz, z pewnością zalicza się do grona tych wartych ponownego przeczytania.